De favoriete ketenafspraken van ziekenhuisapotheker Michiel Duyvendak

De ketenafspraken zijn een belangrijk onderdeel van het programma Medicatieoverdracht. In deze serie vertellen zorgprofessionals met welke ketenafspraken zij het meest blij zijn. 

Deze situatie is nauwelijks verbeterd, vervolgt Michiel, ziekenhuisapotheker bij het Antonius Ziekenhuis in Sneek. “Uit de nulmeting die het miniserie van VWS in 2024 liet uitvoeren, bleek dat er nog steeds bij meer dan 75 procent van de patiënten verschillen waren tussen hun lijstjes en die van zorgprofessionals. Die onduidelijkheid kan leiden tot medicatie-incidenten. Met het programma Medicatieoverdracht willen we de medicatieveiligheid nu echt significant gaan verbeteren.” 

Betrokkenheid

Michiel is betrokken bij zowel de inhoudelijke kant als de technische kant van het programma: “Ik ben landelijk voorzitter van de autorisatiecommissie, de huidige houder van informatiestandaard Medicatieproces 9.” Ook vertegenwoordigt hij de beroepsvereniging in het kernteam bij het maken van de ketenafspraken. 

Verder is Michiel voorzitter van de Regiegroep medicatieoverdracht Zuid-West Friesland en neemt hij deel aan de Kickstart Medicatieoverdracht. 

Vier favorieten

Michiel heeft maar liefst vier favoriete ketenafspraken. “Ze dragen er samen sterk aan bij dat de medicatieveiligheid gaat verbeteren, doordat we in de keten straks therapeutische informatie kunnen uitwisselen.”

Geen stopdatum als trigger

“Het grootste probleem nu is dat onduidelijk is of een patiënt een medicijn (nog altijd) neemt of niet, omdat we niet kunnen zien of de logistieke einddatum een stop betekent of dat toch doorgebruikt moet worden”, zegt Michiel. “Nu loopt een medicatieafspraak vaak één jaar of korter, onder andere vanwege de maximale receptduur. Dat is handig als trigger voor een medicatie-evaluatiemoment, maar introduceert ook onduidelijkheid. Die is straks verleden tijd: mijn meest favoriete ketenafspraak maakt duidelijk dat de patiënt voorgeschreven medicatie doorgebruikt, tenzij een daadwerkelijke stopdatum is meegegeven in de medicatieafspraak.” 

Voorschrijver bepaalt 

Een daarmee samenhangende afspraak is dat een voorschrijver bij het stoppen en wijzigen  van een medicatieafspraak de reden vermeldt, als die relevant is voor andere zorgverleners in de keten. “De ergste medicatiefouten die ik in mijn carrière heb meegemaakt, werden veroorzaakt doordat informatie rondom wijzigen of stoppen van bepaalde medicatie überhaupt niet doorkwam bij de apotheek”, zegt Michiel, “waardoor patiënten middelen onterecht bleven gebruiken.”

Opname en ontslag

Michiels derde en vierde favoriete afspraak hebben te maken met opname, in bijvoorbeeld het ziekenhuis, en met ontslag. “Dat zijn risicomomenten voor de medicatieveiligheid, omdat er dan meerdere behandelaren betrokken zijn bij een patiënt. Vaak is daarna onduidelijk wie verantwoordelijk is voor welke medicatieafspraak”, zegt Michiel. “Zo schrijft bijvoorbeeld de huisarts soms herhaalrecepten voor de cardioloog. Of staat de medicatie voor de bloeddruk door de opname opeens op naam van de orthopeed.” 

Nu is afgesproken dat bestaande medicatieafspraken van andere voorschrijvers ongewijzigd doorlopen tijdens een opname, als dat medisch kan. “Als er toch iets wordt gewijzigd, of bij nieuwe medicatieafspraken, dan legt degene die daar op dat moment verantwoordelijk voor is dit vast. Als er dan later vragen zijn, bijvoorbeeld naar aanleiding van medicatiebewaking, is duidelijk wie hierover een beslissing kan nemen. Deze afspraken verhogen dus de medicatieveiligheid na ziekenhuisopname”, aldus Michiel.

Wat zijn ketenafspraken?

In de kernteams maken zorgverleners van de negen zorgsectoren die zijn aangesloten bij het programma en vertegenwoordigers van patiënten- en cliëntenorganisaties samen afspraken over de overdracht van medicatiegegevens in de keten. Deze ketenafspraken sluiten aan bij de kwaliteitsstandaard Overdracht van medicatiegegevens in de keten en de informatiestandaarden die het programma Medicatieoverdracht implementeert: Medicatieproces 9, Labwaarden ten behoeve van medicatieveiligheid en Contra-indicaties en overgevoeligheden. De standaarden bepalen welke gegevens uitgewisseld worden, de ketenafspraken gaan over hoe zorgverleners in de keten samenwerken om de gegevensuitwisseling succesvol te laten plaatsvinden.

Softwareleveranciers verwerken de informatiestandaarden in de zorginformatiesystemen die zorgverleners gebruiken. Sommige ketenafspraken vragen ook om een aanpassing van de software, andere gaan over het werkproces en moeten zorgverleners zelf in de praktijk brengen.