Begrippenlijst
In het implementatiehandboek komen diverse termen en begrippen voor. Het is belangrijk dat alle zorgverleners dezelfde terminologie gebruiken zodat iedereen dezelfde taal spreekt en er geen verwarring ontstaat (VO3, VG3, JU3). Het zal uiteraard een geleidelijk proces zijn om tot een nieuwe taal te komen. Een uiteenzetting van deze terminologie is te vinden in onderstaande begrippenlijst.
Begrip | Definitie | |
|---|---|---|
| Aanvullende set medicatiegegevens (richtlijn overdracht van medicatie-gegevens in de keten) | Medicatiegegevens, die afhankelijk van de risico-inschatting en wettelijke eisen van belang kunnen zijn voor het veilig voorschrijven of ter hand stellen van de medicatie. (Bron: Kwaliteitsstandaard) | |
| Actualiteitscontrole | Als de actualiteitscontrole aan staat, zal bij het openen van het dossier van een patiënt een snelle check gedaan worden of het zinvol is om het LSP te bevragen. Het controleert of er sinds de laatste opvraging door een andere zorgaanbieders gegevens zijn aangemeld/gewijzigd van de betreffende patiënt. Dit gaat automatisch en hiervoor is geen UZI-pas nodig. | |
| Actuele medicatie | Medicatie waarvan de stopdatum (op een bepaald moment moment) nog niet verstreken is. Dit betreft huidige (heden ligt tussen start- en stopdatum) en toekomstige (heden ligt voor startdatum) medicatie. | |
Afleveren | Het anders dan door terhandstelling of uitvoer leveren van geneesmiddelen of werkzame stoffen (Bron: Geneesmiddelenwet). | |
| Annuleer-bouwsteen | Een MA of TA met een startDatumTijd in de toekomst die helemaal niet uitgevoerd zal worden, wordt geannuleerd met een annuleer-bouwsteen. Hiermee wordt vastgelegd dat de medicatie nooit gestart is. | |
| Antwoord voorstel verstrekkingsverzoek (AVVV) | Het antwoord voorstel verstrekkingsverzoek is een antwoord van de voorschrijver op het voorstel verstrekkingsverzoek. Hierin geeft de voorschrijver aan akkoord te gaan (waarna een verstrekkingsverzoek zal volgen) of niet (en de reden daarvoor). | |
| Basisset medicatiegegevens (BMG) (richtlijn overdracht van medicatie- gegevens in de keten) | De medicatiegegevens die (minimaal) nodig zijn om veilig en verantwoord medicatie te kunnen voorschrijven, wijzigen, stoppen, veilig ter hand te stellen en toe te dienen en die dus overgedragen moeten worden. (Bron: Kwaliteitsstandaard) | |
| Beschikbaar stellen | Medicatiegegevens kunnen na vastleggen ook beschikbaar gesteld worden. Dat wil zeggen dat ze beschikbaar gemaakt worden voor raadplegen. Met raadplegen kunnen andere betrokkenen in de keten alle beschikbare medicatiebouwstenen verzamelen.
| |
| Bouwstenen | De verschillende medicatiebouwstenen representeren stappen in het medicatieproces, van het voorschrijven van een geneesmiddel (medicatieafspraak en/of verstrekkingsverzoek), gevolgd door het ter hand stellen (toedieningsafspraak en/of medicatieverstrekking) tot en met het toedienen en gebruik. Het model is zo ingericht dat therapeutische bouwstenen en logistieke bouwstenen van elkaar gescheiden zijn. Onder de therapeutische bouwstenen worden bijvoorbeeld verstaan medicatieafspraak, toedieningsafspraak en medicatiegebruik. Onder de logistieke bouwstenen vallen o.a. het verstrekkingsverzoek, de medicatieverstrekking en medicatieverbruik. | |
| Discrepantie | Een discrepantie is het verschil tussen de gegevens die je hebt opgevraagd en het actuele werkelijke gebruik. | |
| Elektronische toedienregistratie (eTDR) | Met elektronische toedienregistratie kunnen zorgprofessionals medicatie digitaal aftekenen. | |
| Exacte toedientijden | Bij exacte toedientijden wordt uitgegaan van een marge van 0,5 uur voor en na de (richt)toedientijd waarbinnen de zorgverlener zou mogen afwijken. Exacte toedientijden worden alleen gebruikt in het geval dit noodzakelijk wordt geacht door de voorschrijver of de apotheker. | |
| Flexibele toedientijden | Bij flexibele toedientijden wordt uitgegaan van een marge van 1 uur voor en na de (richt)toedientijd waarbinnen de zorgverlener zou mogen afwijken. Standaard wordt uitgegaan van flexibele (richt)toedientijden. | |
| G-standaard | De G-Standaard is een databank die het voorschrijven, afleveren, bestellen, declareren en vergoeden van zorgproducten ondersteunt. De databank bevat relevante gegevens over zorgproducten die verkrijgbaar zijn bij apotheken en zorginstellingen, zoals geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en zelfzorgproducten. Alle openbaar apothekers, ziekenhuisapothekers, poliklinische apothekers, huisartsen, apotheekhoudende huisartsen, medisch specialisten en zorgverzekeraars in Nederland maken gebruik van de G-Standaard. (Bron: Z-index) | |
| Geneesmiddel distributiesysteem (GDS) | Het systeem waarmee de apotheker overzicht en ordening voor de patiënt aanbrengt in diens geneesmiddelen, bijvoorbeeld een medicijnrol (baxter), een dag/week cassette of een tray, en waarin deze verwerkt, gemaakt en geleverd kunnen worden (Bron: kwaliteitsstandaard Overdracht van medicatiegegevens in de keten). | |
| Geïndividualiseerde distributievorm (GDV) | Een specifieke distributie- en verpakkingsvorm, waarmee de apotheker overzicht en ordening voor de patiënt aanbrengt in diens geneesmiddelen. In de GDV zijn bij het op naam stellen van geneesmiddelen, deze geneesmiddelen per dag en in de regel per tijdstip van inname geordend en gereed gemaakt in afzonderlijke compartimenteenheden. Een GDV kan verschillend van uiterlijk en vorm zijn, zoals een medicatierol, een dag- of weekcassette of een tray. Niet alle geneesmiddelvormen kunnen in deze verpakkingen worden uitgezet. In de regel zijn alleen vaste orale geneesmiddelvormen, zoals tabletten en capsules geschikt voor opname in dit systeem. (Bron: Kwaliteitsstandaard) | |
| Gebruikerseis | Een deel van de besluiten kernteams vraagt technische ondersteuning van het zorg-informatiesysteem. Indien deze technische ondersteuning niet (voldoende) beschreven is in de informatiestandaard Medicatieproces 9 (functioneel ontwerp), is de behoefte aan technische ondersteuning door en met de leveranciers vertaald in een gebruikerseis (of gebruikerswens). Tijdens de Kickstart zal er op deze eisen worden getoetst. Sommige gebruikersbehoeften zijn technisch, financieel of qua tijd (nog) niet haalbaar/wenselijk voor de Kickstart; dit zijn de gebruikerswensen en zullen de leveranciers niet op worden getoetst. De gebruikerseisen en -wensen zijn bovensectoraal. Eventuele sectorale gebruikerseisen/-wensen worden door de gebruikers met hun eigen leveranciers besproken (zonder tussenkomst programmateam). | |
| Herhalingen | Herhalingen staat voor het herhalen van medicatieverstrekking. Wanneer er sprake is van een herhaling mogen er additionele verstrekkingen worden gedaan. | |
| Historie van medicatie | Medicatie met een einddatum die meer dan twee maanden in het verleden ligt. | |
| Hybride situatie | De situatie waarbij een systeem (tijdelijk) zowel MP9 als MP6.12/ EDIFACT ondersteunt om uitwisseling van medicatiegegevens gedurende de transitiefase te kunnen waarborgen. | |
| Informeren | Het verstrekken van informatie over de actuele medicatie aan opvolgende zorgverlener(s) om deze in staat te stellen om de eigen behandeling op basis van zo volledig mogelijke informatie over de beschikbare medicatiegegevens uit te kunnen voeren. | |
| International Normalized Ratio (INR) | Het International Normalized Ratio is een maat voor de stollingstijd van bloed. Het geeft aan hoe snel het bloed stolt. Van nature is de INR waarde 1; een INR waarde van 3 betekent dat het bloed 3 keer zo langzaam stolt. In plaats van in 15 seconden stolt het bloed pas na 45 seconden. | |
| Interoperabiliteit | Interoperabiliteit is ‘de mogelijkheid van systemen, partijen, of individuen om met elkaar samen te werken, te communiceren en informatie uit te wisselen’. (Bron: Nictiz.nl) | |
| Logistieke verstrekkingen | Logistieke verstrekkingen omvatten de aspecten rondom de verstrekking van de fysieke goederenstroom van geneesmiddelen, inclusief aanvragen, planning, afleveringen en het verbruik. | |
| Lopende medicatie | Medicatie waarvan de gebruiksperiode nog loop. | |
| LSP-signaalfunctie | De zorgverlener heeft een abonnement op patiënten waarvan hij actief op de hoogte wil worden gehouden. Met de LSP-signaalfunctie ontvangt de zorgverlener een signaal als een andere zorgaanbieder gegevens heeft aangemeld/gewijzigd over een van die patiënten. Het signaal geeft aan om welke patiënt het gaat (BSN-nummer) en welk type gegevens aangemeld/ gewijzigd zijn. De zorgverlener kan dan de betreffende gegevens ophalen op een door hem te kiezen moment. De patiënt kan er per zorgaanbieder voor kiezen om gegevens wel of niet raadpleegbaar te maken. Er is expliciete toestemming vereist. | |
| Mate van verificatie van de basisset medicatiegegevens | De mate waarin op basis van de risico-inschatting de beschikbare basisset medicatiegegevens geverifieerd moet worden met de patiënt. Er zijn drie varianten: geen verificatie, verificatie op een deel van de basisset medicatiegegevens en een verificatie van de volledige basisset medicatiegegevens. | |
| Medicamenteuze behandeling (MBH) | Een MBH heeft geen zorginhoudelijke betekenis. Het heeft de vorm van een uniek identificatienummer (id) dat door een informatiesysteem aan een bouwsteen of verzameling van samenhangende bouwstenen gekoppeld wordt. De MBH maakt het volgende mogelijk:
| |
| Medicatieafspraak (MA) | Een medicatieafspraak is het voorstel van een voorschrijver tot gebruik van medicatie waarmee de patiënt akkoord is. | |
| Medicatiebegeleiding bij ontslag | De zorgverlener deelt relevante informatie en instructie met betrekking tot de medicatie na ontslag met de patiënt (of diens vertegenwoordiger). Regionale en lokale afspraken en andere richtlijnen en beroepsnormen geven nadere invulling aan deze begeleiding. | |
| Medicatiebewaking | Medicatiebewaking is het signaleren, analyseren en afhandelen van farmacotherapiegerelateerde problemen die samenhangen met het beoogde gebruik van een farmaceutisch product of combinatie van producten. Het doel van medicatiebewaking is ten eerste om de kans op schade en ongemak bij de patiënt door het gebruik van een farmaceutisch product te minimaliseren en ten tweede om de effectiviteit van het gebruikte farmaceutisch product te maximaliseren. | |
| Medicatiegebruik (MGB) | De uitspraak kan vastgelegd worden door de patiënt zelf maar ook door een zorgverlener of een vertegenwoordiger van de patiënt. | |
| Medicatieoverzicht (MO) | Het medicatieoverzicht is het overzicht voor de zorgverlener met alle huidige, recent gestopte en toekomstige medicatiegegevens van een patiënt en relevante gegevens over het gebruik daarvan. Het medicatieoverzicht kan ook als leesoverzicht voor de patiënt worden opgevraagd. | |
| Medicatietoediening (MTD) | Medicatietoediening is de registratie van de afzonderlijke toedieningen van het geneesmiddel aan de patiënt door de toediener (zoals een verpleegkundige of patiënt zelf), in relatie tot de gemaakte afspraken. | |
| Medicatieverificatie/ verificatie met definitie volgens de richtlijn | Medicatieverificatie is het samen met (de vertegenwoordiger van) de patiënt vaststellen van het daadwerkelijke gebruik van medicatie door de patiënt. Ook andere informatie die van belang kan zijn voor dat gebruik (contra-indicaties, allergieën, ernstige bijwerkingen en laboratoriumwaarden) kan hierbij worden uitgevraagd. Doel is om optimaal inzicht te verkrijgen in het daadwerkelijke gebruik van medicatie door een patiënt, zodat goede zorg verleend kan worden. Op verschillende momenten in het zorgproces kan medicatieverificatie nodig of wenselijk zijn. | |
| Medicatieverstrekking (MVE) | Een medicatieverstrekking is de uitgifte van een hoeveelheid van een geneesmiddel aan de patiënt, diens vertegenwoordiger of toediener. | |
| Migratie/migreren | Het omzetten van de reeds beschikbare medicatiegegevens in een patiëntdossier naar een datamodel dat MP9-bouwstenen ondersteunt. | |
| Ontslagmedicatie | Overzicht van alle medicatie die de patiënt na ontslag moet gaan en/of blijven gebruiken (Bron: VMS). | |
| Over-the-counter (OTC) medicatie | Over-the-counter medicatie is zelfzorgmedicatie. Medicatie die een patiënt zonder recept kan verkrijgen en waar geen medicatieafspraak en verstrekkingsverzoek voor nodig zijn. Zelfzorgmedicatie verstrekt door de apotheker kan wel door die apotheker worden vastgelegd als toedieningsafspraak met medicatieverstrekking of door een willekeurige zorgverlener of de patiënt zelf als gebruik. | |
| Overdragen | Het overdragen van medicatiegegevens in het netwerk van de patiënt, zodat voorschrijvers, apothekers, en toedieners op het moment van voorschrijven, ter hand stellen en toedienen binnen de keten continuïteit van zorg kunnen leveren en een verantwoorde risico-inschatting kunnen maken ten behoeve van veilige medische en farmaceutische zorg. | |
| Patiëntenportaal | Een patiënten portaal is een beveiligde online omgeving waarin een patiënt inzage heeft in de eigen medische gegevens die in het informatiesysteem van één zorgverlener staan. | |
| Persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) | In een persoonlijke gezondheidsomgeving (een app of een website) verzamel je medische gegevens en gezondheidsgegevens. In een persoonlijke gezondheidsomgeving kunnen patiënten zelf gezondheidsgegevens verzamelen, zoals gemeten bloeddruk en hoeveel je sport. Daarnaast wordt het PGO onderdeel van de keten en kun je een persoonlijke gezondheidsomgeving met verschillende zorgverleners verbinden, zoals met een huisarts, het ziekenhuis en een therapeut. | |
| Prescriptiecode (PRK) | De prescriptiecode wordt gebruikt om op stofnaam voor te schrijven. | |
| Professionele toediener | Een zorgmedewerker die de verantwoordelijkheid heeft om een cliënt/patiënt te ondersteunen bij de inname, het aanbrengen of inbrengen van medicijnen volgens voorschrift. | |
| Raadplegen | Het proces van opvragen van beschikbare medicatiegegevens, zowel Medicatieproces 9-gegevens als MP6.12-gegevens (raadplegen en reconciliëren zijn nauw aan elkaar verwant en zijn samen met het gesprek met de patiënt/ cliënt onderdeel van verificatie). | |
| Reconciliëren | Het proces van het samenbrengen en ontdubbelen van beschikbare gegevens met ontvangen gegevens met als doel een overzichtelijk en juist medicatiedossier op te bouwen (raadplegen en reconciliëren zijn nauw aan elkaar verwant en zijn samen met het gesprek met de patiënt/ cliënt onderdeel van verificatie). | |
| Risico-inschatting | Definitie volgens kwaliteitsstandaard Overdracht van medicatiegegevens in de keten: ‘De professionele afweging van de zorgverlener of goede zorg verleend kan worden, waarbij gekeken wordt naar risicopatiënt, risicosituatie en/of risicomedicatie, op basis van de basisset medicatiegegevens. De zorgverlener schat op basis van zijn professionele verantwoordelijkheid in of: 1. de mate van verificatie (volledig, gedeeltelijk, geen) van de basisset medicatiegegevens voldoende is voor het verlenen van goede zorg 2. Er gegevens uit de aanvullende set nodig zijn om goede zorg te kunnen verlenen’. (Bron: Kwaliteitsstandaard) | |
| Stop-bouwsteen | Een stop-bouwsteen legt vast dat een bestaande afspraak binnen een MBH is beëindigd of onderbroken. | |
| Stop-medicatieafspraak (stop-MA) | Een stop-medicatieafspraak is het voorstel van een voorschrijver om het medicatiegebruik te stoppen waarmee de patiënt akkoord is. | |
| Stopdatum (hoort bij medicatieafspraak) | De stopdatum is de datum wanneer de gebruiksperiode van de patiënt stopt. | |
| Substituut medicatie | Substituut medicatie is de het vervangende medicament. | |
| Technische stop-bouwsteen | Een technische stop-bouwsteen legt vast dat een bestaande afspraak binnen dezelfde MBH is gestopt vanwege een wijziging van die afspraak. De stop-bouwsteen wordt daarbij onderliggend door het systeem aangemaakt. | |
| Technische stop-medicatieafspraak (technische stop-MA) | Een technische stop-medicatieafspraak wordt automatisch aangemaakt bij een (toekomstige) wijziging in de dosering van medicatie. | |
| Ter hand stellen | Het geheel van handelingen dat de apotheker uitvoert, beginnend met het ontvangen van de vraag om een farmaceutisch product tot en met het gebruik van het product, of het stoppen daarvan en de nazorg aan de patiënt (Bron: KNMP-richtlijn Ter hand stellen). | |
| Thuismedicatie | Medicatie die in de thuissituatie gebruikt wordt, voorgeschreven door een voorschrijfbevoegde (arts, tandarts, verloskundige, verpleegkundig specialist, physician assistant) en ter hand gesteld door een apotheek (Bron: Radboudumc). | |
| Toedieningsafspraak (TA) | Een toedieningsafspraak is de gebruiks- of toedieningsinstructie van de verstrekker aan de patiënt, diens vertegenwoordiger of toediener, waarbij de medicatieafspraak concreet wordt ingevuld. | |
| Toedienlijst met alle actuele medicatie | Een toedienlijst is een lijst van alle geneesmiddelen die aan een patiënt zijn voorgeschreven en die aan deze patiënt toegediend moeten worden. | |
| Toedienlijst per innamemoment | Toedienlijst waarop alleen de medicatie die op een bepaald moment moet worden toegediend door een toediener is weergegeven. | |
| Transitiefase | Gezien niet alle systemen tegelijkertijd de informatiestandaard Medicatieproces 9 implementeren, is er sprake van een transitiefase. Deze fase begint met de migratie van het eerste systeem en eindigt wanneer alle systemen zijn overgestapt naar MP9. Gedurende de transitiefase zullen systemen te maken hebben met een hybride situatie: ze moeten zowel Medicatieproces 9 als eerdere berichtenstromen (onder andere Medicatieproces 6.12 en/of EDIFACT) ondersteunen. | |
| Verstrekken | De handeling van uitgifte/aflevering van een geneesmiddel aan de patiënt (medicatieverstrekking) (Bron: KNMP-richtlijn Ter hand stellen). | |
| Verstrekker | De verstrekker, te weten de openbaar, poliklinisch of ziekenhuisapotheker of de apotheekhoudend huisarts, levert farmaceutische zorg en stelt medicatie ter hand. | |
| Verstrekkingsverzoek (VV) | Een verstrekkingsverzoek is het verzoek van een voorschrijver aan de apotheker om medicatieverstrekking(en) te doen aan de patiënt, ter ondersteuning van de geldende medicatieafspraken, ofwel een verzoek tot afleveren van medicatie. Het verstrekkingsverzoek vindt alleen plaats in de ambulante situatie. | |
| Versturen | Gegevens worden naar andere betrokkenen gestuurd, die deze gegevens automatisch ontvangen. Gegevens worden niet naar specifieke zorgverleners verstuurd, maar naar zorgaanbieders. | |
| Vooraankondiging | Het digitaal versturen door de voorschrijver van de medicatieafspraak en het verstrekkingsverzoek naar de apotheek. | |
| Voorraad tot (hoort bij medicatieverstrekking) | De voorraad tot staat voor de datum wanneer de voorraad op is. | |
| Voorschrijver | De rol van voorschrijver mag worden uitgevoerd door iedereen met een voorschrijfbevoegdheid volgens de wet BIG. Daarnaast mag een voorschrijver deze taak delegeren aan andere zorgverleners die zelf niet deze bevoegdheid hebben. Dit mag alleen binnen de voorwaarden in de wet en binnen de afspraken in de betreffende zorgorganisatie. | |
| Voorstel medicatieafspraak (VMA) | Het voorstel medicatieafspraak is een voorstel van een zorgverlener of de patiënt aan de voorschrijver met betrekking tot het voorschrijven van medicatie. Het voorstel kan inhouden de medicatie te stoppen, starten, wijzigen of continueren. | |
| Voorstel verstrekkingsverzoek (VVV) | Het voorstel verstrekkingsverzoek is een voorstel van een zorgverlener of de patiënt aan de voorschrijver om een medicatieverstrekking te fiatteren ten behoeve van de bijbehorende medicatieafspraak. Het voorstel verstrekkingsverzoek vindt alleen plaats in de ambulante situatie. Het voorstel verstrekkingsverzoek is vergelijkbaar met de huidige situatie van het aanbieden van het autorisatieformulier of verzamelrecept of het ter ondertekening aanbieden van een herhaalrecept. Ook de patiënt kan een voorstel verstrekkingsverzoek indienen bij de voorschrijver. | |
| Wisselend doseerschema (WDS) | Met het wisselend doseerschema wordt het onderdeel gebruiksinstructie van een medicatieafspraak concreet ingevuld. Het doseerschema kan tussentijds aangepast worden zonder dat de medicatieafspraak gewijzigd hoeft te worden. | |
| Zelfzorgmedicatie | Zelfzorgmedicatie, ook wel over-the-counter medicatie genoemd, is medicatie die een patiënt zonder recept kan verkrijgen en waar geen medicatieafspraak en verstrekkingsverzoek voor nodig zijn. Zelfzorgmedicatie verstrekt door de apotheker kan wel door die verstrekker worden vastgelegd als toedieningsafspraak met medicatieverstrekking of door een willekeurige zorgverlener of de patiënt zelf als gebruik. | |
| Zorginformatiebouwsteen (ZIB) | Zorginformatiebouwstenen worden gebruikt om inhoudelijke c.q. functionele – niet technische – afspraken vast te leggen voor het standaardiseren van de informatie die wordt gebruikt in het zorgproces. |