Publieke gezondheid

Publieke gezondheid en medicatieoverdracht

GGD GHOR Nederland is dé belangenbehartiger voor de publieke gezondheid en veiligheid in Nederland. Als overkoepelende brancheorganisatie van de 25 Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) en Geneeskundige Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GHOR) werken wij mét en vóór onze leden aan het versterken van de publieke gezondheid en veiligheid in Nederland. Daarvoor bundelen wij de krachten van onze leden met hun 12.000 professionals: artsen, verpleegkundigen, onderzoekers en beleidsmakers. Ook zijn we de verbindende schakel met kennisinstituten, ministeries en andere belangrijke partners.

Publieke gezondheid

Collectieve preventie, het bewaken, beschermen en bevorderen van gezondheid is een groot maatschappelijk goed. Samen met onze leden zetten wij in op gezondheidsmaatregelen die mensen niet zomaar individueel kunnen nemen en die op groepsniveau van groot belang zijn. Denk aan het Rijksvaccinatieprogramma, het tegengaan van infectieziekten of het zorgen voor een gezonde leefomgeving. Soms betreffen deze gezondheidsmaatregelen ook het voorschrijven van medicatie, wat ondanks de focus op de collectieve gezondheid voor ieder individu op een passende en veilige wijze moet gebeuren. Medicatieoverdracht is een belangrijk onderdeel van publieke gezondheid. De GGD ondersteunt iedereen in de samenleving, waaronder ook groepen die extra kwetsbaar zijn. Bijvoorbeeld mensen die de Nederlandse taal niet (volledig) beheersen, weinig bekend zijn met het zorgstelsel of in complexe leefomstandigheden verkeren, zoals dakloosheid of wonen met meerdere mensen in tijdelijke huisvesting. Deze groepen hebben vaak geen totaaloverzicht van hun medische gegevens en kunnen zelf moeilijk bijhouden welke informatie zij nodig hebben bij een zorgafspraak. Daarom is het essentieel dat medicatiegegevens automatisch en digitaal tussen zorgverleners worden uitgewisseld, zodat ook deze groepen de juiste medicatie en zorg kunnen krijgen zonder dat zij zelf administratieve stappen hoeven te ondernemen

Voor medicatieoverdracht zijn er vier relevante werkterreinen bij de GGD’en belegd: Tubercolosebestrijding, seksuele gezondheid, reizigerszorg, en infectieziektebestrijding (IZB).

TBC-bestrijding

Tubercolose (TBC) is een bijzondere infectieziekte waarvoor de GGD altijd wordt ingeschakeld. De GGD onderzoekt mensen met klachten (via bloed, urine, lichaamsmateriaal of een mantouxtest), behandelt besmette personen (met medicijnen), en begeleidt hen verder. Artsen zijn wettelijk verplicht TBC-besmettingen aan de GGD te melden, waarna de GGD de zorg vaak overneemt.

Seksuele gezondheid (SOA / HIV-bestrijding)

Bij de GGD kunnen vastgestelde risicogroepen zich laten testen op Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA’s), inclusief HIV. Bij de testen wordt bloed, urine en/of andere lichaamsmaterialen afgenomen, die in een laboratorium worden onderzocht. Bij besmetting kan een GGD-arts medicatie voorschrijven en houdt hierbij rekening met contra-indicaties. Naast behandeling bij besmetting kan de GGD preventief medicatie voorschrijven, zoals anticonceptie tegen ongewenste zwangerschap en PrEP ter preventie van HIV. Ook slachtoffers van zedendelicten kunnen door een arts van de GGD worden geholpen. 

Reizigerszorg

 Reizigers kunnen terecht op de reizigersspreekuren bij de GGD’en. Onze reizigersadviseurs, artsen en verpleegkundigen, zijn goed opgeleid en voldoen aan de landelijke kwaliteitsnormen. De GGD bekijkt de reisplannen en persoonlijke situatie, en adviseert vervolgens op maat over de te nemen medische maatregelen. Hierbij kunnen er vaccinaties gezet worden, bijvoorbeeld tegen gele koorts, en kan medicatie tegen voorgeschreven worden, bijvoorbeeld ter voorkoming van malaria. 

Infectieziektebestrijding (IZB)

Infectieziekten zijn ziekten die worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of schimmels. Deze micro-organismen kunnen mens en dier besmetten. GGD’en voorkomen, bestrijden en sporen infectieziekten op. Het gaat dan vooral om infectieziekten die vanwege hun verspreidingskans een risico vormen voor de volksgezondheid, zoals kinkhoest, hepatitis, legionellose, meningokokkenziekte en tuberculose (TBC). De COVID-19 pandemie heeft laten zien dat een infectieziekte grote impact kan hebben op individuele gezondheid, de publieke gezondheid én op de maatschappij. GGD’en spelen een centrale rol in de preventie van infectieziekten en in de infectieziektebestrijding. In sommige gevallen wordt hierbij ook gebruik gemaakt van (preventieve) behandelingen met medicatie. 

Door het coördineren van medicatie, vaccinaties en behandelingen op deze vier werkterreinen zorgen de GGD’en voor veilige, zorgvuldige en doelmatige publieke gezondheidszorg. Met deelname aan het programma Medicatieoverdracht werken we mee aan een landelijk afgesproken, elektronische en gestandaardiseerde uitwisseling van medicatiegegevens. Zo zogen we samen voor een actueel en volledig medicatieoverzicht voor zorgverleners, vermindert de kans op medicatiefouten en ondersteunen we goede samenwerking tussen zorgaanbieders binnen en buiten de publieke gezondheid.